![\"\"](\"f\/2009\/03\/090306_xx_pieczec_1364.jpg\")
<\/p>\nBochnia nie by\u0142a szczeg\u00f3lnie ulubionym miastem kr\u00f3la. Zainteresowanie Kazimierza naszym miastem nie wynika\u0142o z jakiego\u015b osobistego sentymentu, ale z faktu istnienia tu \u017cupy solnej, kt\u00f3ra dostarcza\u0142a skarbowi pa\u0144stwa pot\u0119\u017cnych przychod\u00f3w. Za jego czas\u00f3w wybito szyb nazwany „Regis” (Kr\u00f3lewski), kt\u00f3rego budowa pozwoli\u0142a na odkrycie obfitych pok\u0142ad\u00f3w solnych. Kazimierz m\u0105drze dobiera\u0142 \u017cupnik\u00f3w i pod\u017cupk\u00f3w zawiaduj\u0105cych kopalni\u0105, kt\u00f3rzy cz\u0119sto pochodzili z Genui we W\u0142oszech. Du\u017cym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142a ordynacja g\u00f3rnicza uchwalona w 1368 r., kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 swoistym statutem salin boche\u0144sko-wielickich. Cho\u0107 przepisy ordynacji nie zawsze regulowa\u0142y wszystkie sprawy w kopalni, to jednak umo\u017cliwi\u0142y reform\u0119 i sprawne zarz\u0105dzanie tym najwi\u0119kszym przedsi\u0119biorstwem monarchy. Aby zapewni\u0107 sprawny zbyt soli, monarcha wyda\u0142 kupcom boche\u0144skim wa\u017cne przywileje na handel sol\u0105.
\nKr\u00f3l zapewne wielokrotnie odwiedza\u0142 nasze miasto, skoro w wymienionej wy\u017cej ordynacji zapewni\u0142 sobie dwukrotny w roku pobyt w Bochni, w rezydencji i na koszt \u017cupnika. Niew\u0105tpliwie, wi\u0119c za czas\u00f3w Kazimierza rozbudowano zamek \u017cupny w stylu gotyckim, kt\u00f3ry na wiele stuleci sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 i najbardziej reprezentatywn\u0105 budowl\u0105 w mie\u015bcie. Dzi\u015b z jego \u015bwietno\u015bci pozosta\u0142a tylko zaniedbana kamienica przy ulicy Planty 3. <\/p>\n
Rozw\u00f3j \u017cupy rzecz jasna korzystnie wp\u0142ywa\u0142 na \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w miasta. W mie\u015bcie, dzi\u0119ki kopalni, \u015bwietnie rozwija\u0142y si\u0119 i funkcjonowa\u0142y cechy rzemie\u015blnicze. Du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywali mi\u0119dzy innymi kowale, bednarze, produkuj\u0105cy liny szybowe powro\u017anicy oraz odzyskuj\u0105cy s\u00f3l z kopalnianych solanek karbarze. Na potrzeby kopalni musia\u0142o pracowa\u0107 setki ludzi, zatrudnionych w samej \u017cupie lub w cechach rzemie\u015blniczych. Ocenia si\u0119, \u017ce w czasach Kazimierza Wielkiego, Bochnia liczy\u0142a ok. 2800 mieszka\u0144c\u00f3w i by\u0142a trzecim, co do wielko\u015bci miastem w Ma\u0142opolsce. <\/p>\n
O roli kopalni soli w \u017cyciu miasta w czasach kazimierzowskich \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c jego najstarsza piecz\u0119\u0107 miejska z 1364 r. przedstawiaj\u0105ca narz\u0119dzia g\u00f3rnicze, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 wzorcem dla wsp\u00f3\u0142czesnego herbu Bochni.<\/p>\n
<\/p>\n
Najstarsza piecz\u0119\u0107 miejska Bochni [fot. ze zbior\u00f3w Archiwum Pa\u0144stwowego w Bochni]<\/p>\n
Zas\u0142ug\u0105 kr\u00f3la by\u0142o te\u017c wzniesienie w Bochni drugiego ko\u015bcio\u0142a. W 1341 r. kr\u00f3l zatwierdzi\u0142 darowizn\u0119 relikwii drzewa Krzy\u017ca \u015aw., uczynion\u0105 w jego obecno\u015bci, na rzecz budowy ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wybudowano sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w miejscu dzisiejszego gmachu I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego, nosz\u0105cego zreszt\u0105 imi\u0119 kr\u00f3la. Opiek\u0105 nad nim sprawowa\u0142o bractwo tragarzy, czyli g\u00f3rnik\u00f3w pracuj\u0105cych w transporcie podziemnym. Nie ma natomiast \u017cadnych \u017ar\u00f3d\u0142owych przes\u0142anek by \u0142\u0105czy\u0107 monarch\u0119 z przebudow\u0105 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja. Warto natomiast podkre\u015bli\u0107, \u017ce proboszcz parafii boche\u0144skiej – Wojciech z Opatowa, by\u0142 kanclerzem i zaufanym dyplomat\u0105 kr\u00f3lewskim. <\/p>\n
Blisko ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Krzy\u017ca w 1357 r. wzniesiono przytu\u0142ek dla chorych i okaleczonych przy pracy g\u00f3rnik\u00f3w. U\u015bci\u015blijmy w tym miejscu, \u017ce by\u0142a to inicjatywa \u00f3wczesnego \u017cupnika Peterlinusa Cavallo i rajc\u00f3w miejskich, a nie samego kr\u00f3la. Chwa\u0142a jednak Kazimierzowi za to, \u017ce taki pomys\u0142 zrealizowa\u0142 i przeznaczy\u0142 doch\u00f3d z pracy dw\u00f3ch kopaczy boche\u0144skiej kopalni na wy\u017cywienie, ubrania i lekarstwa dla dwunastu kalekich g\u00f3rnik\u00f3w. By\u0142a to jedna z pierwszych fundacji opieku\u0144czych i charytatywnych na ziemiach polskich. <\/p>\n
Z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa mo\u017cemy przypisa\u0107 Kazimierzowi budow\u0119 w Bochni gotyckiego ratusza, o kt\u00f3rym s\u0142yszymy po raz pierwszy w 1378 r., a wi\u0119c zaledwie kilka lat po \u015bmierci kr\u00f3la. Zagadkowa natomiast pozostaje kwestia budowy mur\u00f3w obronnych Bochni. Kronikarz czas\u00f3w kazimierzowskich, Janko z Czarnkowa, nie wymienia Bochni na d\u0142ugiej li\u015bcie miast, kt\u00f3re zosta\u0142y otoczone murami przez kr\u00f3la. Albo, wi\u0119c miasto otoczone zosta\u0142o takimi murami ju\u017c wcze\u015bniej, albo za czas\u00f3w Kazimierza rozpocz\u0119to dopiero budow\u0119 fortyfikacji miejskich, kt\u00f3rych nigdy w pe\u0142ni nie uko\u0144czono. Mo\u017ce, dlatego w ksi\u0119gach miejskich z XV i XVI w. znajdujemy wzmianki nie tylko o murach i bramach miejskich, ale licznych wa\u0142ach ziemnych, niemaj\u0105cych zreszt\u0105 wi\u0119kszego znaczenia militarnego. <\/p>\n
Najwi\u0119kszym za\u0142o\u017ceniem budowlanym kr\u00f3la by\u0142 zamys\u0142 przekopania kana\u0142u \u0142\u0105cz\u0105cego Bochni\u0119 z Krakowem, kt\u00f3rym sp\u0142awiano by s\u00f3l boche\u0144sk\u0105 do stolicy. Tak kosztowna i skomplikowana inwestycja nie zosta\u0142a jednak zrealizowana.<\/p>\n
W 1871 r. wdzi\u0119czni bochnianie wystawili Kazimierzowi Wielkiemu pomnik na \u015brodku rynku. Autorem pos\u0105gu postaci kr\u00f3la by\u0142 rze\u017abiarz krakowski Walery Gadomski, bliski znajomy Jana Matejki. Wielu bochnian uwa\u017ca do dzi\u015b, \u017ce jest to jedyny pomnik kr\u00f3la w Polsce. Obecnie wiadomo, \u017ce s\u0105 inne – m.in. wzniesiony w 2006 r. monumentalny pomnik kr\u00f3la na koniu w Bydgoszczy, czy nieco mniejsze w Golinie, Ropczycach i Niepo\u0142omicach.<\/p>\n
![\"\"](\"f\/2009\/03\/090306_jp_kazimierz_pomnik2.jpg\")
<\/p>\n
Pomnik Kazimierza Wielkiego na boche\u0144skim rynku [fot. J. Paprota]<\/p>\n
Kr\u00f3l po\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c spore zas\u0142ugi w rozw\u00f3j innych miejscowo\u015bci w rejonie Bochni. Niekt\u00f3re z nich wi\u0105za\u0142y si\u0119 z jego kontrowersyjnym \u017cyciem prywatnym. Ale o tym w nast\u0119pnym odcinku\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce Kazimierz Wielki by\u0142 dobroczy\u0144c\u0105 naszego miasta, kt\u00f3re za czas\u00f3w jego rz\u0105d\u00f3w nale\u017ca\u0142o do najwi\u0119kszych i najbogatszych w Ma\u0142opolsce. Nie przecz\u0105c oczywi\u015bcie tej tezie, warto mo\u017ce jednak pozna\u0107 jego faktyczne zas\u0142ugi, a odrzuci\u0107 funkcjonuj\u0105ce w \u015bwiadomo\u015bci bochnian mity.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5,2527],"tags":[578,2554,17309,2544,1193,17348,673,17431],"class_list":["post-6283","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biezace-wydarzenia","category-piekna-bochenszczyzna","tag-archeologia","tag-dzien-krola-kazimierza","tag-kazimierz-wielki","tag-lokacja-miasta","tag-ratusz","tag-rynek","tag-sol","tag-zamek-zupny"],"acf":[],"yoast_head":"\n