Kazimierz Wielki jedyny polski w\u0142adca, kt\u00f3ry zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie na przydomek Wielkim obj\u0105\u0142 tron polski maj\u0105c 23 lata i stan\u0105\u0142 przed bardzo trudnym zadaniem dalszego jednoczenia kraju zapocz\u0105tkowanego przez swego ojca W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka.<\/p>\n
Niewielka to by\u0142a spu\u015bcizna za\u0142o\u017cona z dw\u00f3ch dzielnic \u2013 Wielkopolski i Ma\u0142opolski w dodatku zrujnowanych przez walki wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne, a w dodatku otoczona przez bezlitosnych s\u0105siad\u00f3w czyhaj\u0105cych tylko na mo\u017cliwo\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czenia do siebie dalszych ziem piastowskich.<\/p>\n
W tej trudnej sytuacji m\u0142ody w\u0142adca wykaza\u0142 nie lada rozs\u0105dek i wol\u0119 polityczn\u0105, by nie doprowadzi\u0107 do zatarg\u00f3w i wojen, a istniej\u0105ce ogniska skutecznie gasi\u0107. Wiedzia\u0142 bowiem, \u017ce nie ma wystarczaj\u0105cych si\u0142, militarnie odzyska\u0107 utracone ziemie. Uda\u0142o mu si\u0119 doprowadzi\u0107 do ugody w Wyszehradzie z Janem Luksemburskim, kt\u00f3ry za 20 tysi\u0119cy groszy praskich zrzek\u0142 si\u0119 pretensji do korony polskiej, a Kazimierz zwa\u017cywszy specyficzne po\u0142o\u017cenie zrzek\u0142 si\u0119 praw do ksi\u0119stw \u015bl\u0105skich. Ten fakt os\u0142abi\u0142 niebezpieczny dla Polski sojusz czesko-krzy\u017cacki. Z odizolowanymi w ten spos\u00f3b Krzy\u017cakami \u0142atwiej by\u0142o prowadzi\u0107 pertraktacje. Dzi\u0119ki dyplomacji uda\u0142o si\u0119 kr\u00f3lowi zho\u0142dowa\u0107 Mazowsze i przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 nad Rusi\u0105 Halick\u0105 wraz ze Lwowem, a zr\u0119czne starania doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski zachowa\u0142 zwierzchno\u015b\u0107 nad diecezj\u0105 wroc\u0142awsk\u0105. Za\u015b w Haliczu na Rusi Halickiej powsta\u0142o arcybiskupstwo oraz metropolia prawos\u0142awna dla wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia.<\/p>\n
Do wielkich osi\u0105gni\u0119\u0107 kr\u00f3lewskich nale\u017cy utworzenie za zgod\u0105 papie\u017ca Urbana V Akademii Krakowskiej w 1364 roku, poprawa bezpiecze\u0144stwa mieszka\u0144c\u00f3w, uporz\u0105dkowanie praw przez ich zebranie i zatwierdzenie statut\u00f3w wi\u015blickich i piotrowskich w celu zespolenia s\u0105downictwa, bezwzgl\u0119dne t\u0119pienie przemocy, napad\u00f3w na mieszka\u0144c\u00f3w i karawany kupieckie.<\/p>\n
Kazimierz Wielki popiera\u0142 rozw\u00f3j miast, wydawa\u0142 nowe lokacje, nadawa\u0142 przywileje, k\u0142ad\u0142 nacisk na gospodarczy rozw\u00f3j kraju, handel wewn\u0119trzny i tranzytowy. Wzni\u00f3s\u0142 na koszt skarbu pa\u0144stwa 53 zamki w strategicznych punktach kraju, otoczy\u0142 27 miast murami, lokowa\u0142 65 nowych miast i 500 wsi.<\/p>\n
Bra\u0142 w obron\u0119 ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105 przed nadu\u017cyciami urz\u0119dnik\u00f3w, st\u0105d zyska\u0142 przydomek \u201ekr\u00f3l ch\u0142op\u00f3w\u201d. Utworzy\u0142 pieni\u0119\u017cny skarb pa\u0144stwa i zapewni\u0142 mu sta\u0142e dochody z g\u00f3rnictwa solnego, podatk\u00f3w gruntowych, ziemskich maj\u0105tk\u00f3w monarchy oddawanych w dzier\u017caw\u0119 i ce\u0142. W ten spos\u00f3b nie by\u0142 zale\u017cny od stan\u00f3w uprzywilejowanych.<\/p>\n
Dzi\u0119ki dobrym stosunkom ze Stolic\u0105 Piotrow\u0105 uzyska\u0142 wp\u0142yw na obsadzanie stanowisk ko\u015bcielnych w pa\u0144stwie. By\u0142 przeciwnikiem wojen, ale zreorganizowa\u0142 obronno\u015b\u0107 kraju i jego gospodark\u0119. Polityk\u0119 zagraniczn\u0105 opar\u0142 na sojuszu z W\u0119grami i Stolic\u0105 Apostolsk\u0105.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na wyczucie dyplomatyczne i dobre rozwi\u0105zania ceniono Kazimierza w krajach o\u015bciennych i cz\u0119sto proszono na po\u015brednika w sporach mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/p>\n
Specjalnymi wzgl\u0119dami kr\u00f3la Kazimierza Cieszy\u0142y si\u0119 miasta g\u00f3rnicze \u2013 Bochnia i Wieliczka, bo zasila\u0142y dochody pa\u0144stwa. \u017bupy solne stanowi\u0142y monopol panuj\u0105cego zgodnie z zasad\u0105, \u017ce to co znajduje si\u0119 poni\u017cej g\u0142\u0119boko\u015bci do jakiej si\u0119gnie p\u0142ug, jest w\u0142asno\u015bci\u0105 w\u0142adcy.<\/p>\n
Kr\u00f3l Kazimierz cz\u0119sto bywa\u0142 w Bochni przyjmowany w zamku \u017cupnym podobno jego fundacji.<\/p>\n
Bochnia znajdowa\u0142a si\u0119 w doskona\u0142ym po\u0142o\u017ceniu handlowym ze wzgl\u0119du na to, \u017ce krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 w niej szlaki komunikacyjne:<\/p>\n
– bursztynowy, \u0142\u0105cz\u0105cy Rzym z Morzem Ba\u0142tyckim przez Bardij\u00f3w, S\u0105cz, Czch\u00f3w, Lipnic\u0119, Wi\u015bnicz, Kur\u00f3w, Uzborni\u0119, wzg\u00f3rza \u0142apczyckie, Che\u0142m, Stani\u0105tki, P\u0142asz\u00f3w, dalej do Krakowa przez Wis\u0142\u0119, a potem na p\u00f3\u0142noc do Ba\u0142tyku;
\n– przemyski do Lwowa przez Przemy\u015bl, Rzesz\u00f3w, Ropczyce, Tarn\u00f3w, Brzesko, Bochni\u0119 do Krakowa.<\/p>\n
By\u0142a te\u017c droga p\u00f3\u0142nocna \u201epiotrowska\u201d prowadz\u0105ca od Bochni przez Niepo\u0142omice, omija\u0142a Krak\u00f3w, bieg\u0142a przez Miech\u00f3w do Piotrkowa, Torunia, Gda\u0144ska.<\/p>\n
By\u0142 to dla Bochni okres prosperity. Doskona\u0142a opieka kr\u00f3la, kt\u00f3ry dba\u0142 o dochody z \u017cupy, ale r\u00f3wnocze\u015bnie zakaza\u0142 gospodarki rabunkowej w kopalniach, uporz\u0105dkowanie handlu sol\u0105 b\u0119d\u0105cego przywilejem mieszczan, jej zbyt nie tylko w kraju, lecz tak\u017ce na W\u0119grzech doprowadzi\u0142y do rozwoju miasta i bogactwa jej mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Kr\u00f3l zatroszczy\u0142 si\u0119 o los okalecza\u0142ych g\u00f3rnik\u00f3w wydaj\u0105c przywilej zezwalaj\u0105cy na radzie miejskiej na wzniesienie szpitala (przytu\u0142ka) pod wezwaniem \u015bw. Krzy\u017ca dla 12 inwalid\u00f3w g\u00f3rniczych. By\u0142a to pierwsza w Polsce instytucja opieki nad robotnikiem niezdolnym do pracy. Monarcha da\u0142 na jej utrzymanie dochody z 6 \u0142an\u00f3w ziemi. Szpital zosta\u0142 usytuowany mi\u0119dzy dzisiejsz\u0105 ul. \u015awi\u0119tokrzysk\u0105, Orack\u0105 i Ludwika Stasiaka.<\/p>\n
W otoczeniu kr\u00f3la by\u0142o wielu przedstawicieli Ziemi Boche\u0144skiej m. in.: Ja\u015bko Kmita z Wi\u015bnicza, u kt\u00f3rego kr\u00f3l ch\u0119tnie go\u015bci\u0142, a tak\u017ce rycerskie rody np. B\u0105kowie z Brzezia, Lig\u0119zowie \u2013 P\u00f3\u0142kozice w\u0142a\u015bciciele posiad\u0142o\u015bci nad doln\u0105 Stradomk\u0105 i Rab\u0105, Ja\u015bko syn Pakosza z Niewiarowa, Sieniawici \u2013 Kurowscy z Kurowa i wielu innych.<\/p>\n
Kr\u00f3l pozostawa\u0142 te\u017c w dobrych uk\u0142adach z boche\u0144skimi ksi\u0119\u017cmi \u2013 Janem prebendarzem boche\u0144skiej \u017cupy i proboszczem boche\u0144skim Wojciechem.<\/p>\n
Bochnia swego kr\u00f3lewskiego opiekuna uhonorowa\u0142a pomnikiem z pi\u0144czowskiego piaskowca. Przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142 to jedyny w Polsce pomnik Kazimierza Wielkiego. Obecnie ma\u0142y pomniczek wielkiego w\u0142adcy znajduje si\u0119 obok zamku w Niepo\u0142omicach. Kr\u00f3l siedzi na niziutkim tronie otaczaj\u0105c r\u0119k\u0105 swojego chrze\u015bnika, ma\u0142ego Ka\u017aka.<\/p>\n
W naszym mie\u015bcie g\u0142\u00f3wnej ulicy, a tak\u017ce I liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cemu patronuje Kazimierz Wielki. W maju Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 w Damienicach obierze sobie r\u00f3wnie\u017c jako patrona kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego.<\/p>\n
Pan i w\u0142adca naszej ojczyzny kr\u00f3l Kazimierz interesowa\u0142 si\u0119 bardzo \u017cyciem swoich poddanych, nie pozwoli\u0142 krzywdzi\u0107 ubogich. Lubi\u0142 polowania i ch\u0119tnie opuszcza\u0142 wawelski zamek, by p\u0119dzi\u0107 za zwierzem w kniei. Uwielbia\u0142 liczne towarzystwo, umia\u0142 si\u0119 cieszy\u0107 i \u015bmia\u0107.<\/p>\n
Chyba o \u017cadnym w\u0142adcy nie kr\u0105\u017cy tyle ciekawych poda\u0144. Podobno w \u017cebraczym przebraniu odwiedza\u0142 biedne chaty, bywa\u0142 zapraszany w kumy, miewa\u0142 r\u00f3\u017cne przygody, by\u0142 cz\u0142owiekiem pe\u0142nym \u017cycia, a swoje s\u0142abostki okupowa\u0142 drogimi fundacjami (ko\u015bcio\u0142y, kaplice).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezentujemy Pa\u0144stwu wybrane podania o Kazimierzu Wielkim autorstwa Pani Zofii Wi\u015bniewskiej. Pe\u0142en zbi\u00f3r zostanie opublikowany i wydany w najbli\u017cszym czasie w postaci ksi\u0105\u017ceczki.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5,92,2150],"tags":[2554,17309,2392,2544,2843,17348,673],"class_list":["post-6197","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biezace-wydarzenia","category-kultura","category-studniowka-2009","tag-dzien-krola-kazimierza","tag-kazimierz-wielki","tag-krol","tag-lokacja-miasta","tag-podania-o-kazimierzu-wielkim","tag-rynek","tag-sol"],"acf":[],"yoast_head":"\n