![\"null\"](\"\/f\/2009\/02\/090212_xx_dzwonnica_lapczyca.jpg\")
\nDzwonnica w \u0141apczycy [fot. J. Paprota]<\/p>\n
Pierwsze przyko\u015bcielne dzwonnice pojawi\u0142y si\u0119 w Polsce ju\u017c w \u015bredniowieczu. Budowano je przede wszystkim przy ko\u015bcio\u0142ach bezwie\u017cowych. A\u017c do po\u0142owy XVII wieku s\u0142u\u017cy\u0142y nie tylko do wieszania w nich ko\u015bcielnych dzwon\u00f3w, ale spe\u0142nia\u0142y r\u00f3wnie\u017c rol\u0119 obronn\u0105. Dlatego nadawano im kszta\u0142t murowanych lub drewnianych baszt obronnych o charakterystycznych dla tego rodzaju budowli lekko pochy\u0142ych \u015bcianach i wie\u0144cz\u0105cych je nadwieszonych izbicach o wysokich dachach namiotowych, a od pocz\u0105tk\u00f3w wieku XVII tak\u017ce kopulastych lub baniastych he\u0142mach. W naszym regionie najcz\u0119\u015bciej stawiano je jako drewniane obiekty wolnostoj\u0105ce po zachodniej stronie ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n
Przez setki lat dzwonnice i dzwony odgrywa\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu cz\u0142owieka. Dzwon by\u0142 wiecznym zegarem odmierzaj\u0105cym up\u0142yw czasu w niezmiennych ramach dnia oraz ko\u015bcielnego cyklu rocznego. Jego d\u017awi\u0119k rozbrzmiewaj\u0105cy na \u201eAnio\u0142 Pa\u0144ski\u201d, wita\u0142 i u\u015bwi\u0119ca\u0142 ka\u017cdy poranek, po\u0142udnie oraz zmierzch wieczoru. Wie\u015bci\u0142 dobre i z\u0142e nowiny, chwa\u0142\u0119 zwyci\u0119stw i groz\u0119 wojen, przejazdy dostojnik\u00f3w i trwog\u0119 po\u017car\u00f3w, narodziny cz\u0142owieka i jego ostatni\u0105 drog\u0119 w czasie pogrzebu. Wierzono, \u017ce odstrasza\u0142 tak\u017ce burze i chmury gradowe. Jego rol\u0119 najlepiej okre\u015bla sentencja: \u201e\u017bywych zwo\u0142uj\u0119, zmar\u0142ych op\u0142akuj\u0119, gromy krusz\u0119\u201d. <\/p>\n
Podobne funkcje pe\u0142ni\u0142 pewnie tak\u017ce dzwon z XVIII-wiecznej dzwonnicy w \u0141apczycy, kt\u00f3ra sp\u0142on\u0119\u0142a 20 grudnia 2008 r. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego typu obiekt\u00f3w na ziemi boche\u0144skiej, dzwonnica ta posiada\u0142a s\u0142upow\u0105 konstrukcj\u0119 zwie\u0144czon\u0105 izbic\u0105 nakryt\u0105 wysokim daszkiem namiotowym. W jej wn\u0119trzu zawieszony by\u0142 gotycki dzwon, kt\u00f3rego czas powstania budzi\u0142 spory (XIV czy XV wiek?), ale wiele wskazuje na to, \u017ce by\u0142 to jeden z najstarszych dzwon\u00f3w na boche\u0144szczy\u017anie. <\/p>\n
\nDzwonnica w \u0141apczycy [fot. J. Paprota]<\/p>\n
Po spaleniu si\u0119 drewnianej dzwonnicy w \u0141apczycy, w powiecie boche\u0144skim zachowa\u0142o si\u0119 jeszcze osiem takich obiekt\u00f3w: w Bochni (zrekonstruowana), Brze\u017anicy, Chronowie, Kamionnej, Krzy\u017canowicach, \u0141apanowie, Rajbrocie i Sobolowie.<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d nich najcenniejsza by\u0142a dzwonnica boche\u0144ska, kt\u00f3r\u0105 zbudowano w II po\u0142owie XVI w., a odnowiono mo\u017ce w 1609 r. przez Andrzeja Palicza, o czym wspomina napis na jednej z belek. Nie by\u0142a to zreszt\u0105 pierwsza dzwonnica w Bochni, skoro ju\u017c w 1397 r. w mie\u015bcie istnia\u0142a instytucja dzwonnik\u00f3w. <\/p>\n
Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce bochnianie byli bardzo przywi\u0105zani do tego obiektu, kt\u00f3ry, opr\u00f3cz kopalni soli, by\u0142 swoist\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 miasta. Pi\u0119knem boche\u0144skiej dzwonnicy zachwycali si\u0119 liczni malarze, na czele z Janem Matejk\u0105 i Napoleonem Ord\u0105, kt\u00f3rzy j\u0105 rysowali ju\u017c w II po\u0142. XIX w. By\u0142a te\u017c ulubionym motywem boche\u0144skich poczt\u00f3wek, dzi\u0119ki czemu znana by\u0142a w ca\u0142ym kraju i zaliczano j\u0105 do najcenniejszych sakralnych zabytk\u00f3w drewnianych w Polsce. <\/p>\n
W tragicznym po\u017carze z 7 na 8 pa\u017adziernika 1987 r. dzwonnica doszcz\u0119tnie sp\u0142on\u0119\u0142a. Z tego powodu nie da\u0142o si\u0119 jej odbudowa\u0107, zachowuj\u0105c, cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 element\u00f3w konstrukcji, lecz podj\u0119to decyzj\u0119 o jej rekonstrukcji. Tego nie\u0142atwego zadania podj\u0119li si\u0119 z powodzeniem cie\u015ble z Rozdziela pod kierunkiem mistrza Stanis\u0142awa Parucha. Efekt tych prac by\u0142 znakomity i nic dziwnego, \u017ce boche\u0144ski zabytek w\u0142\u0105czono do utworzonego w 2003 r. Szlaku Architektury Drewnianej w Ma\u0142opolsce.<\/p>\n
Imponuj\u0105ca dzwonnica drewniana z XIX w., o wysoko\u015bci 10 metr\u00f3w, znajduje si\u0119 przy ko\u015bciele w Okulicach. Warto zw\u0142aszcza zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na \u0142adn\u0105 izbic\u0119 z symbolicznymi strzelnicami kluczowymi. We jej wn\u0119trzu zawieszony jest dzwon z plakietk\u0105 Dzieci\u0105tka Jezus odlany w 1648 r. Podobny, cho\u0107 znacznie starszy, bo z 1510 r., pochodzi z XVII-wiecznej dzwonnicy w Sobolowie. Nieco m\u0142odsza (XVIII w.) jest drewniana dzwonnica w \u0141apanowie przy ko\u015bciele \u015bw. Bart\u0142omieja. To jedyny tego typu obiekt, kt\u00f3ry w roku ubieg\u0142ym zosta\u0142 gruntownie odnowiony. Z podobnego okresu pochodzi dzwonnica w Rajbrocie, wzniesiona pod koniec XVIII w. wraz z plebani\u0105 i spichlerzem.<\/p>\n
Znacznie bli\u017csza Bochni z racji po\u0142o\u017cenia, ale i pochodzenia, jest dzwonnica przy ko\u015bciele w Krzy\u017canowicach, konstrukcji s\u0142upowej, kt\u00f3ra wg zaginionej daty wzniesiona zosta\u0142a w 1601 r. i przeniesiona z Bochni wraz z ko\u015bcio\u0142em w 1794 r. W dzwonnicy tej, jeszcze na pocz\u0105tku XX w., znajdowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 dzwon o wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, kt\u00f3ry wykona\u0142 w 1541 r. Maciej, konwisarz boche\u0144ski. Obecny pochodzi z XVIII w.<\/p>\n
\u0141adn\u0105 dzwonnic\u0119 drewnian\u0105 z XVIII w. znajdziemy w Brze\u017anicy, po zachodniej stronie ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. Stanis\u0142awa Biskupa. Najm\u0142odsze, i zbudowane nieco w innym stylu, s\u0105 drewniane dzwonnice przy ko\u015bciele w Kamionnej (z lat 30-tych XX w) oraz Chronowie (z 1960 r.)<\/p>\n
Dodajmy na koniec, \u017ce te pi\u0119kne i cenne zabytki wymagaj\u0105 dzi\u015b przede wszystkim dobrego zabezpieczenia przeciwpo\u017carowego oraz sta\u0142ej troski ludzi, po to, aby mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 kolejnym pokoleniom mieszka\u0144c\u00f3w ziemi boche\u0144skiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drewniane dzwonnice to ma\u0142e arcydzie\u0142a sztuki ciesielskiej. Gdy s\u0105 – nie dostrzegamy ich pi\u0119kna. Gdy si\u0119 spal\u0105 \u2013 gor\u0105czkowo szukamy winnych takiej sytuacji. Tragiczny w skutkach po\u017car zabytkowej dzwonnicy w \u0141apczycy u\u015bwiadomi\u0142 wszystkim jak kruche i cenne s\u0105 to budowle. Warto, wi\u0119c mo\u017ce pozna\u0107 ich dzieje i stan zachowania na ziemi boche\u0144skiej.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2527],"tags":[17246,89,2034,1787,17131,685,17291,17146,17325,2512,17233,17218,17208,2326,17140,17167,365,17204,68],"class_list":["post-5389","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-piekna-bochenszczyzna","tag-brzeznica","tag-chronow","tag-dzwon","tag-dzwonnica","tag-historia","tag-jan-matejko","tag-kamionna","tag-kopalnia-soli","tag-kosciol","tag-krzyzanowice","tag-lapanow","tag-lapczyca","tag-okulice","tag-pocztowki","tag-pozar","tag-rajbrot","tag-rozdziele","tag-sobolow","tag-szlak-architektury-drewnianej"],"acf":[],"yoast_head":"\n