W trakcie egzekucji wykonywane by\u0142y zdj\u0119cia, zebrane p\u00f3\u017aniej w album. Po wojnie jeden jego egzemplarz wpad\u0142 si\u0119 w r\u0119ce aliant\u00f3w i sta\u0142 si\u0119 niemym \u015bwiadkiem zbrodni, dokonanej na narodzie polskim. Z grupy rozstrzelanych tylko po\u0142ow\u0119 stanowili mieszka\u0144cy Bochni, pozostali byli mieszka\u0144cami powiatu boche\u0144skiego, brzeskiego, a nawet krakowskiego.<\/p>\n
——————————————————-<\/p>\n
Poni\u017cej przypominamy artyku\u0142 Jana Flaszy, dyrektora Muzeum im. Stanis\u0142awa Fischera po\u015bwi\u0119cony egzekucji na Uzborni. Tekst zosta\u0142 przygotowany z my\u015bl\u0105 o 60. rocznicy tej tragedii:<\/strong><\/p>\n Jeszcze dzi\u015b, po sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu latach, jakie up\u0142yn\u0119\u0142y od tamtego dramatycznego, grudniowego dnia, nie wszystkie szczeg\u00f3\u0142y zosta\u0142y w pe\u0142ni wy\u015bwietlone. Niejednoznaczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c oceny i interpretacje fakt\u00f3w oraz motyw\u00f3w. Niekiedy przypisuje si\u0119 Jaros\u0142awowi Zygmuntowi Krzyszkowskiemu i Fryderykowi Pi\u0105tkowskiemu \u2013 kt\u00f3rych zuchwa\u0142y napad na posterunek policji niemieckiej uruchomi\u0142 przera\u017caj\u0105c\u0105 sekwencj\u0119 wypadk\u00f3w \u2013 przynale\u017cno\u015b\u0107 do konspiracyjnej organizacji \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d. Inni fakt ten poddaj\u0105 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107, sugeruj\u0105c, \u017ce by\u0142 to po prostu akt m\u0142odzie\u0144czej brawury, wr\u0119cz lekkomy\u015blno\u015bci, za kt\u00f3ry Niemcy, zaraz na pocz\u0105tku wojny, odpowiedzieli zastosowaniem morderczej zasady odpowiedzialno\u015bci zbiorowej. Podkre\u015bla si\u0119 zarazem, i\u017c pr\u00f3buj\u0105c wyj\u015b\u0107 z sytuacji wybrano \u201emniejsze z\u0142o\u201d, typuj\u0105c tych a nie innych ludzi do egzekucji. Ale taka jest natura i logika wyboru \u201emniejszego z\u0142a\u201d, \u017ce nie daje ono szansy na jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 i uspokojenie sumienia. Pozostaje bowiem zawsze w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do s\u0142uszno\u015bci wyboru. Ale czy w og\u00f3le tego wyboru w warunkach okupacyjnego terroru da\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107? Musimy w tym miejscu zatrzyma\u0107 mno\u017c\u0105ce si\u0119 pytania i po prostu pochyli\u0107 si\u0119 w zadumie i g\u0142\u0119bokiej refleksji nad tragedi\u0105 okupacyjnej, grudniowej nocy. <\/p>\n Najpe\u0142niejszy opis wydarzenia da\u0142 Jan Kaczmarczyk (1897 \u2013 1971) \u2013 oficer WP i instruktor PW w Bochni do 1939 r., uczestnik kampanii wrze\u015bniowej, wsp\u00f3\u0142organizator wojskowej organizacji konspiracyjnej Zwi\u0105zek Odbudowy Rzeczypospolitej \u2013 w opracowaniu Egzekucja w Bochni 18 grudnia 1939 r., kt\u00f3rego maszynopis znajduje si\u0119 w zbiorach boche\u0144skiego muzeum. Rekonstruuje je w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy. \u201eW godzinach wieczornych dnia 16 grudnia 1939 r. Jaros\u0142aw Zygmunt Krzyszkowski i Fryderyk Pi\u0105tkowski dokonali \u015bmia\u0142ego napadu na posterunek policji niemieckiej, mieszcz\u0105cy si\u0119 w Bochni Rynek 16 w domu adwokata dr Kronika, w czasie nieobecno\u015bci policjant\u00f3w niemieckich na posterunku, w celu zabrania broni i amunicji. B\u0119d\u0105cy w pobli\u017cu na rynku policjanci niemieccy zaalarmowani ruchem na posterunku, oraz przez s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 adwokata Kronika, wkroczyli na posterunek, lecz musieli si\u0119 wycofa\u0107, poniewa\u017c obaj Polacy, zabran\u0105 broni\u0105 na posterunku, zacz\u0119li si\u0119 ostrzeliwa\u0107 i broni\u0107 dost\u0119pu granatami r\u0119cznymi. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 blisko dwugodzinna walka w kt\u00f3rej 2\u2013ch policjant\u00f3w niemieckich zosta\u0142o zabitych i komendant posterunku ci\u0119\u017cko ranny. Ci\u0119\u017cko ranni zostali r\u00f3wnie\u017c obaj Polacy, a lokal posterunku zosta\u0142 zdemolowany od wybuch\u00f3w granat\u00f3w r\u0119cznych i pocisk\u00f3w karabinowych. Po p\u00f3\u0142nocy przyjecha\u0142a z Krakowa do Bochni ekspedycja karna samochodami ci\u0119\u017carowymi i pancernymi w sile jednego batalionu SS i rozlokowa\u0142a si\u0119 na rynku. Nad ranem dnia 17 grudnia 1939 r. (niedziela) obaj Polacy zostali powieszeni na jednym s\u0142upie latarnianym w rynku przed posterunkiem gdzie odby\u0142 si\u0119 napad. Cia\u0142a powieszonych wisia\u0142y na s\u0142upie latarni do czwartku dnia 21 grudnia 1939 r. W odwet za ten napad Niemcy w dniu 18 grudnia 1939 r. przeprowadzili szereg aresztowa\u0144 ludno\u015bci polskiej w mie\u015bcie. Pocz\u0105tkowo zabierali ludzi spo\u015br\u00f3d inteligencji miejscowej, p\u00f3\u017aniej jednak na skutek perswazji os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych czynno\u015bci urz\u0119dnicze w magistracie wzgl\u0119dnie w \u00f3wczesnym zarz\u0105dzie miasta Bochni, \u017ce miejscowa inteligencja nie ma nic z napadem wsp\u00f3lnego, zwolnili zak\u0142adnik\u00f3w a zabierali z dom\u00f3w ludzi wed\u0142ug listy wystawionej przez \u00f3wczesny zarz\u0105d miasta Bochni, oraz zabrali z aresztu S\u0105du Grodzkiego w Bochni 29 os\u00f3b, przebywaj\u0105cych tam za ro\u017cne drobne przekroczenia administracyjne, lub nawet bez doniesie\u0144 karnych\u201d. Dodajmy, \u017ce w\u015br\u00f3d rozstrzelanych pod Uzborni\u0105 by\u0142o, opr\u00f3cz 29 os\u00f3b, by\u0142y tak\u017ce 23 osoby zabrane z dom\u00f3w lub z ulicy bez \u017cadnego powodu. Zachowa\u0142y si\u0119 dok\u0142adne listy rozstrzelanych i tylko 3 indywidualne fotografie ofiar egzekucji (Wac\u0142awa Dre\u017adzika ur. 1910, Mariana Konaszewskiego ur. 1912, W\u0142adys\u0142awa Samka ur.1906), kt\u00f3ra, jak to okre\u015bli\u0142y w\u0142adze okupacyjne, mia\u0142a charakter pokazowo-szkoleniowy. Ca\u0142\u0105 akcj\u0105 kierowa\u0142 mjr Albrecht a przygl\u0105da\u0142 si\u0119 jej, przyby\u0142y z Krakowa, gubernator Otto Wachter. <\/p>\n R\u00f3wnocze\u015bnie przez ca\u0142y dzie\u0144 grupa sze\u015bciu zak\u0142adnik\u00f3w sta\u0142a pod stra\u017c\u0105 na Rynku. \u201eCa\u0142\u0105 grup\u0119 aresztowanych m\u0119\u017cczyzn \u2013 kontynuuje w cytowanym, opracowaniu J. Kaczmarczyk \u2013 Niemcy przep\u0119dzili z r\u0119kami podniesionymi ul. Kazimierza Wielkiego pod lasek na Uzborni, gdzie zmuszeni do tej pracy \u017bydzi wykopali dwa do\u0142y. Nad wykopane do\u0142y Niemcy doprowadzali aresztowanych pi\u0105tkami i dokonywali egzekucji przez rozstrzelanie. Po ka\u017cdej salwie jeden z oficer\u00f3w niemieckich dochodzi\u0142 do le\u017c\u0105cych na ziemi i dobija\u0142 pojedynczymi strza\u0142ami. Trafia\u0142y si\u0119 wypadki w czasie egzekucji, \u017ce ranni pr\u00f3bowali zbiec, tych dobijano z broni maszynowej. Po jednej salwie nie trafiony Zygmunt Wilgocki zbieg\u0142 i mimo strzelania za nim z broni maszynowej przebieg\u0142 przez lasek w kierunku Kurowa p\u00f3\u017aniej w okolice \u0141apanowa, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119. W roku 1942 zosta\u0142 ponownie przez Niemc\u00f3w aresztowany i odes\u0142any do obozu koncentracyjnego w O\u015bwi\u0119cimiu [zgin\u0105\u0142 pod \u015acian\u0105 \u015amierci. Nast\u0119pnym skaza\u0144com wi\u0105zano r\u0119ce do ty\u0142u, by uniemo\u017cliwi\u0107 im ucieczk\u0119 \u2013 przy. JF]. <\/p>\n Po egzekucji, \u017bydzi stoj\u0105cy obok przez ca\u0142y czas, zmuszeni zostali do grzebania cia\u0142 rozstrzelanych, zasypania do\u0142\u00f3w i zadeptania ziemi. Powieszeni Krzyszkowski i Pi\u0105tkowski zostali zdj\u0119ci ze s\u0142upa a cia\u0142a ich r\u00f3wnie\u017c pochowane na miejscu rozstrzelania pod laskiem. W czasie egzekucji niekt\u00f3rzy Niemcy robili sobie pami\u0105tkowe zdj\u0119cia fotograficzne, niekt\u00f3re z tych zdj\u0119\u0107 wywo\u0142ywane i kopiowane by\u0142y w miejscowym zak\u0142adzie fotograficznym Gargulowej a st\u0105d, drog\u0105 konspiracyjn\u0105, dosta\u0142y si\u0119 do r\u0105k os\u00f3b postronnych, nast\u0119pnie przez cz\u0142onk\u00f3w ZWZ do w\u0142adz nadrz\u0119dnych a potem zagranic\u0119, gdzie ju\u017c w roku 1940 zosta\u0142y opublikowane. Ponadto ju\u017c po wojnie w\u0142adze alianckie na Zachodzie skonfiskowa\u0142y u jednego z Niemc\u00f3w ca\u0142y album p.t. \u201eSuhne fur Bochnia 18 XII 1939\u201d (fotografie w tym albumie opatrzone by\u0142y piecz\u0119ci\u0105 \u201eFotoableithung des Distriktes Krakau, Leiter: Reg. Oberinspektor Paul Brondner\u201d). Album sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 24 zdj\u0119\u0107 formatu poczt\u00f3wkowego znajduje si\u0119 w G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Przeciw Narodowi Polskiemu. Instytut Pami\u0119ci Narodowej. <\/p>\n Fotografie z egzekucji pod Uzborni\u0105 by\u0142y wielokrotnie publikowane w r\u00f3\u017cnych wydawnictwach, nie zawsze jednak zgodnie z prawd\u0105 historyczn\u0105. Na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki rosyjskiego \u201ehistoryka\u201d Muchina, Katy\u0144ska powie\u015b\u0107 kryminalna, ilustrowa\u0142y… katy\u0144sk\u0105 zbrodni\u0119. Dla odmiany w Encyklopedii Holokaustu wydanej w Izraelu by\u0142y przyk\u0142adem eksterminacji narodu \u017cydowskiego, za\u015b w ameryka\u0144skim pi\u015bmie Life z 1941 roku mia\u0142y by\u0107 przyk\u0142adem tragedii mieszka\u0144c\u00f3w \u015bl\u0105skiego miasteczka, kt\u00f3rego nazwy nie podano. <\/p>\n Zdj\u0119cia, o kt\u00f3rych mowa mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 w formie du\u017cych fotogram\u00f3w na wystawie \u201eBochnia w 1939 roku\u201d w opracowaniu kustosz Janiny K\u0119sek, zorganizowanej przez Muzeum im. Stanis\u0142awa Fischera. Pokazuj\u0105 niewyobra\u017calny dramat ludzi prowadzonych na rozstrzelanie i na miejscu ka\u017ani. Trwog\u0119 wida\u0107 przede wszystkim na zdj\u0119ciach pokazuj\u0105cych ofiary, tu\u017c przed tym, jak pad\u0142y salwy niemieckiego plutonu egzekucyjnego: r\u0119ce z\u0142o\u017cone do modlitwy przed ostatni\u0105 drog\u0105, potem ju\u017c tylko martwe cia\u0142a z powi\u0105zanymi r\u0119kami na zakrwawionym \u015bniegu…<\/p>\n Daty 18 grudnia 1939 r. nie spos\u00f3b w Bochni zapomnie\u0107. Nie wolno zapomnie\u0107, pora\u017caj\u0105cych dni Adwentu przed pierwszymi \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia w okupowanej Polsce. Lecz dramat pod Uzborni\u0105 pora\u017ca nie tylko nas. Niedawno goszcz\u0105c grup\u0119 turyst\u00f3w niemieckich zwiedzaj\u0105cych muzeum, zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce najd\u0142u\u017cej zatrzymywali si\u0119 przy ekspozycji pokazuj\u0105cej w\u0142a\u015bnie to wydarzenie. Zaciekawienie, niedowierzanie, przera\u017cenie, wstyd, \u017ce to si\u0119 naprawd\u0119 wydarzy\u0142o? \u2013 Tak, to si\u0119 wydarzy\u0142o naprawd\u0119! Niekwestionowanym \u015bwiadectwem jest mogi\u0142a \u2013 miejsce pami\u0119ci narodowej \u2013 na kt\u00f3rej w 1949 r. spo\u0142ecze\u0144stwo boche\u0144skie postawi\u0142o obelisk, opatrzony stosown\u0105 inskrypcj\u0105. <\/p>\n Jan Flasza<\/strong><\/p>\n\t \r\n\t\r\n\t Dzisiaj mija 76 lat od krwawej egzekucji na 50 cywilach wykonanej przez hitlerowc\u00f3w w Bochni. By\u0142a to zemsta za to, \u017ce w nocy z 16 na 17 grudnia 1939 roku dw\u00f3ch mieszka\u0144c\u00f3w Bochni napad\u0142o na posterunek niemieckiej policji zlokalizowany przy Rynku. <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":19264,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5,6247,6246,6251,6250],"tags":[5094,761,528,17337,17351],"class_list":["post-142862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biezace-wydarzenia","category-fotogaleria","category-medium","category-polityka-i-wydarzenia","category-tematyka","tag-egzekucja","tag-hitlerowcy","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-patriotyzm","tag-uzbornia","main_tag-patriotyzm"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/www.mojabochnia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/Przechwytywanie-w-trybie-pe\u0142noekranowym-2015-12-18-102920-120x60.jpg\")
<\/a>![\"\"](\"https:\/\/www.mojabochnia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/Przechwytywanie-w-trybie-pe\u0142noekranowym-2015-12-18-102924-120x66.jpg\")
<\/a>\t <\/div>\r\n\t ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"