Kazimierz Wielki \u2013 nasz dobry kr\u00f3l, wspania\u0142y gospodarz i pokojowy w\u0142adca zawsze by\u0142 zdania, \u017ce ka\u017cdy sp\u00f3r, nawet ten najgorszy, mo\u017cna z\u0142agodzi\u0107 lub ca\u0142kiem usun\u0105\u0107, gdy tylko dwie przeciwne strony wyka\u017c\u0105 dobr\u0105 wol\u0119, a mediatorzy, potrafi\u0105 okaza\u0107 cierpliwo\u015b\u0107, znajomo\u015b\u0107 rzeczy, \u017cyczliwo\u015b\u0107.<\/p>\n
W Polsce nie mia\u0142 ju\u017c Kazimierz Wielki znany tak\u017ce Sprawiedliwym punkt\u00f3w zapalnych, ale za to kr\u00f3lewski siostrzeniec Ludwik W\u0119gierski wszed\u0142 w ostry zatarg graniczny z cesarzem Karolem IV, kt\u00f3ry przewodzi\u0142 wszystkim ksi\u0105\u017c\u0119tom niemieckim Rzeszy, a przebywa\u0142 najcz\u0119\u015bciej w Pradze.<\/p>\n
Ludwik panuj\u0105cy nad W\u0119grami, Siedmiogrodem, Dalmacj\u0105, Kroacj\u0105, Serbi\u0105, Bo\u015bni\u0105 by\u0142 cz\u0142owiekiem butnym, wybuchowym, \u0142atwo zapalnym. Przeciwnik wykazywa\u0142 podobne cechy, st\u0105d sp\u00f3r si\u0119 zaognia\u0142 i konsekwencji m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do wojny mi\u0119dzy Cesarstwem a W\u0119grami, za\u015b jej wynik stanowi\u0142 wielk\u0105 niewiadom\u0105. <\/p>\n
Na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie wkroczy\u0142 do akcji nasz zacny w\u0142adca z ca\u0142ym spokojem lotnym umys\u0142em i dobrymi poci\u0105gni\u0119ciami. Zaproponowa\u0142 s\u0105d polubowny i zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do zwa\u015bnionych stron, by do czasu og\u0142oszenia jego wynik\u00f3w Ludwik W\u0119gierski i Karol IV powstrzymali swe wojownicze zap\u0119dy.<\/p>\n
Po pokojowym zako\u0144czeniu sporu zale\u017ca\u0142o te\u017c Stolicy Apostolskiej, na kt\u00f3rej czele sta\u0142 papie\u017c Urban V. On to wysun\u0105\u0142 naszego kr\u00f3la jako g\u0142\u00f3wnego rozjemc\u0119 g\u0142\u0119boko wierz\u0105c w s\u0142uszno\u015b\u0107 jego posuni\u0119\u0107.<\/p>\n
Nasz Ka\u017ako rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania na szerok\u0105 skal\u0119. Dobra\u0142 sobie grono zaufanych ludzi, kt\u00f3rzy mu pomagali prowadzi\u0107 pokojowe dzie\u0142o. Niekt\u00f3rzy dotarli nawet do cesarza przekonuj\u0105c go, ze ka\u017cda wojna to straty, zniszczenia \u015bmier\u0107 tysi\u0119cy ludzi, a to mo\u017ce oznacza\u0107 ogromn\u0105 przegran\u0105 obydwu stron.<\/p>\n
W tej sytuacji trzeba szuka\u0107 innych rozwi\u0105za\u0144 a mo\u017ce po prostu \u2026o\u017ceni\u0107 si\u0119\u2026, bo jak raz jest kandydatka pi\u0119kna m\u0105dra, bogata i z dobrego, licz\u0105cego si\u0119 rodu. Reszt\u0119 uczynili swaci i swatki, kt\u00f3rzy szeptali do ucha cesarzowi:
\n– Kandydatka to Polka, wnuczka Kazimierza Wielkiego, c\u00f3rka Ksi\u0119cia Bogumi\u0142a \u2013 ksi\u0119\u017cniczka El\u017cbieta. Jaki r\u00f3d, jakie parantele, a jaki kraj? Pi\u0119kny, bogaty, \u017cyzny.
\nNajlepiej odwiedzi\u0107 go osobi\u015bcie, a potem \u201esi\u0119 zobaczy\u201d.<\/p>\n
Cesarz s\u0142ucha\u0142 i nabiera\u0142 coraz wi\u0119kszej ochoty, by ujrze\u0107 te wszystkie cuda, a przede wszystkim pann\u0119. Potem ulegaj\u0105c kusz\u0105cym opisom wys\u0142a\u0142 do Krakowa pos\u0142\u00f3w z pro\u015bb\u0105 o r\u0119k\u0119 m\u0142odziutkiej ksi\u0119\u017cniczki obiecuj\u0105c w przypadku otrzymania zgody, osobist\u0105 wypraw\u0119 do Polski, o kt\u00f3rej tak wiele dobrego mu opowiadano.<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie na wiosn\u0119 1363 roku wybra\u0142 si\u0119 do Polski z olbrzymi\u0105 \u015bwit\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z rycerzy i znakomitych m\u0119\u017c\u00f3w stanu. Chcia\u0142 bowiem zaimponowa\u0107 Kazimierzowi Wielkiemu.<\/p>\n
W Krakowie znale\u017ali si\u0119 \u201eniby przypadkiem\u201d zaproszeni przez kr\u00f3la \u201ewielcy tego \u015bwiata\u201d Ludwik W\u0119gierski z \u017con\u0105 El\u017cbiet\u0105, kr\u00f3l du\u0144ski-Waldemar, ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw V z \u017con\u0105 i c\u00f3rk\u0105 El\u017cbiet\u0105, oficjaln\u0105 ju\u017c narzeczon\u0105 cesarza, kr\u00f3l Cypru i Jerozolimy \u2013 Piotr, a tak\u017ce r\u00f3\u017cni ksi\u0105\u017c\u0119ta z Mazowsza i \u015al\u0105ska.<\/p>\n
Cesarz zatrzyma\u0142 si\u0119 ze swoim dworem w Olkuszu, do kt\u00f3rego wyjechali mu na powitanie panowie i najprzedniejsi rycerze, za\u015b panna m\u0142oda z rodzicami , kr\u00f3lewskimi go\u015b\u0107mi i t\u0142umem mieszka\u0144c\u00f3w czeka\u0142a przed bramami Krakowa. Sam dostojny dziadek z orszakiem wyszed\u0142 na stoki Wawelu.<\/p>\n
Pan m\u0142ody by\u0142 zauroczony. Nie wiedzia\u0142, co bardziej podziwia\u0107. Pi\u0119kn\u0105 narzeczon\u0105, jej kultur\u0119, maniery, wspania\u0142ych go\u015bci czy zasobno\u015b\u0107 tego p\u00f3\u0142nocnego kraju znanego mu tylko ze s\u0142yszenia, ogrom i budowle stolicy, pi\u0119kny zamek, a przede wszystkim jego gospodarza przezacnego kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego. Karol IV nie kry\u0142 swojego zaskoczenia i zachwytu.<\/p>\n
Na trzeci dzie\u0144 w katedrze na Wawelu odby\u0142 si\u0119 uroczysty \u015blub cesarza Karola IV z ksi\u0119\u017cniczk\u0105 El\u017cbiet\u0105 – wnuczk\u0105 Kazimierza.<\/p>\n
Trzy tygodnie nieprzerwanie trwa\u0142y weselne gody po\u0142\u0105czone z biesiadami, turniejami, popisami ch\u00f3r\u00f3w, \u015bpiewak\u00f3w, trefnisi\u00f3w.<\/p>\n
Na zako\u0144czenie uroczysto\u015bci \u017cupnik wielickich kopalni, rajca miejski Miko\u0142aj Wierzynek zaprosi\u0142 dostojnik\u00f3w do swego domu przy Rynku G\u0142\u00f3wnym. Zaproszenie zosta\u0142o przyj\u0119te i go\u015bcie w otoczeniu dam dworu i rycerstwa pospieszyli do domostwa bogatego mieszczanina.<\/p>\n
W ogromnych salach by\u0142y przygotowane suto zastawione biesiadne sto\u0142y, za\u015b marsza\u0142ek koronny chcia\u0142 usadowi\u0107 go\u015bci wed\u0142ug dostoje\u0144stwa zaczynaj\u0105c od osoby , jego zdaniem, najwa\u017cniejszej, czyli cesarza. W\u00f3wczas jednak Miko\u0142aj Wierzynek sk\u0142oni\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119boko i najpierw podzi\u0119kowa\u0142 za zaszczyt, jaki spotyka jego dom, a tym samym ca\u0142y stan mieszcza\u0144ski, za to , \u017ce tak zacni go\u015bcie nie czyni\u0105 r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy szlachetnie urodzonymi, a nim.<\/p>\n
Potem poprosi\u0142 aby pierwsze miejsce zaj\u0105\u0142 mi\u0142o\u015bciwe panuj\u0105cy Kazimierz Wielki. Na wszystkich biesiadach w zamku Jego Cesarska Mo\u015b\u0107 – m\u00f3wi\u0142 – zajmowa\u0142 najwy\u017csze miejsce. U za\u015b, w moim skromnym domu, niech b\u0119dzie inaczej, bez uchybienia cesarzowi. Tutaj godzi si\u0119, by cesarz jako pan m\u0142ody usiad\u0142 ze sw\u0105 ma\u0142\u017conka obok gospodarzy, bo tak ka\u017ce obyczaj. Gospodarzy za\u015b jest tu dw\u00f3ch: kr\u00f3l Kazimierz Wielki – gospodarz kraju i miasta i ja \u2013 gospodarz domu, s\u0142uga pa\u0144stwa i ca\u0142ego mojego stanu. Wierzynek wywi\u00f3d\u0142 to wszystko pi\u0119kn\u0105 \u0142acin\u0105.<\/p>\n
Go\u015bcie ucichli, a potem \u017cywo przyznali racj\u0119 Wierzynkowi, chwalili jego rozum i pomys\u0142owo\u015b\u0107. Pochwalili go tak\u017ce cesarz Karol IV, kr\u00f3l Ludwik i reszta. Zaj\u0119li, miejsca zgodnie z sugesti\u0105 m\u0105drego rajcy i uczta trwa\u0142a do p\u00f3\u017anych godzin nocnych. Potrawy i napoje smakowa\u0142y wybornie.<\/p>\n
Gdy rado\u015b\u0107 si\u0119gn\u0119\u0142a zenitu miko\u0142aj Wierzynek uderzy\u0142 pier\u015bcieniem w inkrustowany kielich i jeszcze raz poprosi\u0142 o g\u0142os:
\n– Pragn\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 , \u017ce Wysoka Komisja Rozjemcza , na czele kt\u00f3rej stoi nasz Najmi\u0142o\u015bciwszy Kr\u00f3l Kazimierz Wielki, nie og\u0142osi\u0142a jeszcze werdyktu w sprawie wiadomego sporu, a mo\u017ce by\u0142by to najlepszy moment?<\/p>\n
Cesarz i kr\u00f3l Ludwik popatrzyli na siebie, a potem zwr\u00f3cili si\u0119 do Kazimierza Wielkiego:
\n– prosimy o decyzj\u0119.
\n Kr\u00f3l Kazimierz bystro spojrza\u0142 na swych doradc\u00f3w, a widz\u0105c ich przychylno\u015b\u0107 i aprobat\u0119 og\u0142osi\u0142:
\n– Sp\u00f3r wygas\u0142. Oby si\u0119 nigdy nie powt\u00f3rzy\u0142. Trzeba s\u0142ucha\u0107 g\u0142osu rozumu i zawsze szuka\u0107 pokojowych mo\u017cliwo\u015bci. A potem zako\u0144czy\u0142 fragmentem \u0142aci\u0144skiego wiersza:<\/p>\n
– Wojny staczaj\u0105 za\u015blepieni g\u0142upcy, szcz\u0119\u015bliwe kraje kojarz\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n
Wyst\u0105pienie kr\u00f3la przyczyni\u0142o si\u0119 do jeszcze wi\u0119kszej rado\u015bci. Miko\u0142aj Wierzynek kaza\u0142 wytoczy\u0107 na rynkowy bruk wiele beczek przedniego w\u0119gierskiego wina, by razem z jego go\u015b\u0107mi cieszy\u0142a si\u0119 ca\u0142a stolica, wszyscy mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy w t\u0119 niecodzienna noc znale\u017ali si\u0119 w pobli\u017cu, by \u015bwi\u0119towa\u0107 ze swoim m\u0105drym rajc\u0105. Biesiadowali zatem, jedli pieczyste i popijali winem.<\/p>\n
Na zako\u0144czenie uczty Miko\u0142aj Wierzynek obdarowa\u0142 swoich go\u015bci srebrna zastaw\u0105. Rozda\u0142 go\u015bciom dzbany, patery, kielichy i klejnoty.<\/p>\n
D\u0142ugo jeszcze na r\u00f3\u017cnych dworach europejskich rozprawiano o uczcie u Wierzynka\u2026Opowiadano o p\u00f3\u0142nocnym kraju, Polsce, tak dobrze rz\u0105dzonej przez m\u0105drego w\u0142adc\u0119, \u017ce nawet mieszczanin m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na taki wspania\u0142y gest. S\u0142awa ros\u0142a.<\/p>\n
Uwaga: Min\u0119\u0142o ponad sze\u015b\u0107 wiek\u00f3w, a pami\u0119\u0107 o m\u0105drym kr\u00f3lu, budowniczym \u201emurowanej” Polski i mieszczaninie Miko\u0142aju Wierzynku przetrwa\u0142a. W s\u0142awnej restauracji \u201eU Wierzynka\u201d malowid\u0142o p\u0119dzla Bronis\u0142awa Abramowicza zdobi\u0105ce Sal\u0119 Rycersk\u0105 przypomina o tamtym wydarzeniu<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzisiaj prezentujemy ju\u017c sz\u00f3st\u0105 legend\u0119 o Kazimierzu Wielkim autorstwa Zofii Wi\u015bniewskiej.Opowiada ona o Uczcie u Wierzynka.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[92],"tags":[17131,4834,17309,2392,17164,17135,798],"class_list":["post-13254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura","tag-historia","tag-ilustracje","tag-kazimierz-wielki","tag-krol","tag-ksiazka","tag-kultura","tag-legenda"],"acf":[],"yoast_head":"\n